How big is Gacrux?

Gacrux to czerwony olbrzym w gwiazdozbiorze Krzyża Południa. Ma około 100 milionów kilometrów średnicy, czyli mniej więcej 74 razy więcej niż szerokość Słońca. Jest to szerokość widocznej powierzchni gwiazdy i, jak rozmiar każdej gwiazdy, wartość szacunkowa.

Rozmiar

Gwiazdy nie mają stałej powierzchni, więc rozmiar gwiazdy wylicza się na podstawie tego, jak szeroka wydaje się na niebie i jak daleko jest. Na niebie Gacrux wydaje się mieć szerokość około 25 tysięcznych sekundy łuku, gdzie sekunda łuku to 1/3600 stopnia. Jest to mniej więcej szerokość ludzkiego włosa widzianego z odległości 800 metrów. Gwiazda jest oddalona od Ziemi o około 89 lat świetlnych (rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku).

W badaniu czerwonych olbrzymów z 2024 roku podano tę szerokość i odległość, a także promień 73,9 raza większy niż promień Słońca. Wynika z tego, że Gacrux ma około 103 milionów kilometrów średnicy. Wcześniejszy pomiar widocznej szerokości gwiazdy, 24,7 tysięcznej sekundy łuku, daje około 100 milionów kilometrów. Temperatura jej powierzchni to tylko około dwie trzecie temperatury Słońca. Jasność gwiazdy zmienia się też powoli, a badanie z 2026 roku, oparte na danych z satelity TESS, zaliczyło ją do gwiazd zmiennych długookresowych.

Porównania rozmiarów

Gacrux jest około 74 razy szerszy niż Słońce, które ma około 1,39 miliona kilometrów średnicy.
Gdyby Gacrux zajął miejsce Słońca, jego powierzchnia sięgałaby około dziewięciu dziesiątych drogi do orbity Merkurego.
Jego szerokość to około siedem dziesiątych odległości od Ziemi do Słońca, która wynosi około 150 milionów kilometrów.
Niebieski nadolbrzym Rigel jest tylko trochę większy: ma szerokość około 1,1 raza większą niż Gacrux.
Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Ziemia byłaby koralikiem o średnicy 2 milimetrów, oddalonym o 26 metrów, a Gacrux – kulą o średnicy około 18 metrów.

Olbrzym z wiatrem gwiazdowym

Czerwone olbrzymy, takie jak Gacrux, wyrzucają ze swoich powierzchni gaz w postaci strumienia zwanego wiatrem gwiazdowym. W badaniu z 2024 roku, w którym wykorzystano Kosmiczny Teleskop Hubble'a, oszacowano, że Gacrux traci rocznie około pół miliardowej części masy Słońca. Przy takim tempie gwiazda potrzebowałaby około 6000 lat, żeby stracić tyle masy, ile ma Ziemia.

Teleskop Hubble'a wykrył też światło ultrafioletowe z wiatru, aż do około 190 promieni gwiazdy od jej środka. To około 66 razy więcej niż odległość od Ziemi do Słońca. Widmo ultrafioletowe tej gwiazdy, czyli jej światło rozłożone według długości fali, wyraźnie pokazuje oznaki wiatru. Astronomowie wykorzystują to widmo jako przewodnik po bardziej zawiłym świetle nadolbrzyma Betelgezy.