6 santimetre!
Tavuk yumurtası, dişi tavuğun yumurtladığı yumurtadır; modern bir yumurtacı tavuğun tipik yumurtası yaklaşık 6 santimetre uzunluğundadır. En geniş yerinde yaklaşık 4,5 santimetre genişliğindedir. Ortalama bir tavuk yumurtasının ağırlığı yaklaşık 57 gramdır.
Yumurtalar uzunluğa göre değil, ağırlığa göre satılır. ABD Tarım Bakanlığı, yumurtaları bir düzinenin asgari ağırlığına göre altı ağırlık sınıfına ayırır. Bir düzinenin asgari ağırlığı Peewee sınıfında 15 ons, Jumbo sınıfında 30 onstur. Bir düzine Large (büyük boy) yumurtanın ağırlığı en az 24 ons, yani yumurta başına yaklaşık 57 gram olmalıdır.
ABD’de kümes hayvanı bilimcileri, ülkede en yaygın yumurtacı tavuk ırkı olan Beyaz Leghorn’un ticari bir hattından yumurtalar ölçtü. Yumurtaların ortalama ağırlığı 64 gram, ortalama uzunluğu 59,9 milimetre, ortalama genişliği 44,7 milimetreydi; kabukları 0,47 milimetre kalınlığındaydı. 1950’den beri seçilim yapılmadan yetiştirilen bir hattın yumurtaları neredeyse aynı uzunluktaydı (59,3 milimetre) ama daha dardı (42,4 milimetre). Onlarca yıllık ıslah, yumurtaları daha büyük ve daha yuvarlak hâle getirdi.
Yumurta, tavuğun yumurtalığından salınan bir yumurta sarısı olarak başlar. Sarı, ardından yumurta kanalından geçer; bu kanal 63,5–68,6 santimetre uzunluğunda bir tüptür ve yumurtanın geri kalanı burada sarının çevresine eklenir. Kanalın girişindeki hunide kısa bir duraklamanın ardından sarı, ak kısmının çoğunu ekleyen magnumda yaklaşık 3 saat geçirir. Sonra iki ince kabuk zarını ekleyen istmusta yaklaşık bir saat on beş dakika geçirir.
Yumurta daha sonra kabuğun oluştuğu rahimde yaklaşık 21 saat kalır. Sarının salınmasından yumurtlamaya kadar genellikle 24 saatten biraz fazla sürer. Tavuk, bir yumurta yumurtladıktan yaklaşık yarım saat sonra bir sonraki sarıyı salar.
Ağırlıkça bir yumurtanın yaklaşık yüzde 31’i sarı, yüzde 58’i ak, yüzde 11’i kabuktur. Kuru kabuğun yaklaşık yüzde 94’ü, kalsit mineralinin küçük kristalleri biçiminde kalsiyum karbonattır. Kabuğun içinden küçük gözenekler geçer; yeni yumurtlanmış bir yumurta soğurken içinde, genellikle daha geniş uçta, bir hava boşluğu oluşur.
Kabuk rengi kalıtsaldır, ebeveyn kuşlardan civcivlerine geçer; yumurta büyüklüğü ve kabuk kalınlığı da öyledir. Beyaz Leghorn tavukları beyaz yumurta verir. Amerikalı müşteriler beyaz yumurtayı kahverengiye göre daha çok ister ve bu, bu tavukların bu kadar yaygın yetiştirilmesinin nedenlerinden biridir.