100 mikrometre!
İnsan saçı, çoğunlukla proteinden oluşan ince bir liftir. Baştaki tipik bir saç teli yaklaşık 0,1 milimetre (100 mikrometre) kalınlığındadır. Bu, telin boyuna değil, enine ölçülen kalınlığıdır. Bir mikrometre, bir milimetrenin binde biridir.
ABD Ulusal Nanoteknoloji Girişimi, insan saçının kalınlığını 80.000–100.000 nanometre, yani 80–100 mikrometre olarak veriyor. Bir nanometre, bir mikrometrenin binde biridir. Burada gösterilen 100 mikrometrelik kalınlık, bu aralığın üst ucundadır.
Saç kalınlığı kişiden kişiye çok değişir. Kafa derisi saçı üzerine 2014’te yapılan bir çalışma, yetişkin insan saçının kalınlığını yaklaşık 20–180 mikrometre olarak veriyor; yani en kalın saçlar, en incelerden yaklaşık dokuz kat daha kalındır. Bilim insanları saç kalınlığını mikroskoplarla ve lazerli aletlerle ölçer.
Bir saçın büyük bölümü, sert bir protein olan keratindir. Enine kesildiğinde saçta üç katman görülür. Ortada, gevşek yapılı bir bölge olan medulla bulunur. Medullanın çevresinde, saçın kütlesinin çoğunu barındıran korteks yer alır.
Korteks, saçın uzunluğu doğrultusunda dizilmiş, çapı yaklaşık 1–6 mikrometre, uzunluğu 50–100 mikrometre olan iğ biçimli hücrelerden oluşur. Korteksin dışında kütikül vardır; bu, pul gibi üst üste binen yassı ve ölü hücrelerden oluşan koruyucu bir katmandır. Her kütikül hücresi yalnızca yaklaşık 0,5 mikrometre kalınlığındadır. Kafa derisi saçı genellikle yaklaşık 90 santimetre uzunluğa kadar uzar; bu, kalınlığının yaklaşık 9.000 katıdır.
Dünyanın dört bir yanındaki insanları karşılaştıran çalışmalar, nüfus grupları arasında saç kalınlığında büyük farklar olduğunu saptıyor. Ortalamada Asya ve Afrika kökenli kişilerin saçı, Avrupa kökenli kişilerin saçından daha kalındır; en kalın saç ise Asya kökenli kişilerdedir.
Bir saçın kalınlığı hangi yönde ölçüldüğüne de bağlıdır, çünkü çoğu saç tam yuvarlak değildir. Kesitte saç genellikle ovaldir; bu oval kimi insanlarda ötekilerden daha yassıdır. Düz saç en çok yuvarlağa yakın olma, sıkı kıvırcık saç ise en yassı olma eğilimindedir. Tek bir uzun saç teli bile boyu boyunca değişebilir: bir çalışma, saçların köke doğru yuvarlaklaştığını ve inceldiğini saptadı.