Orion Bulutsusu, Dünya’dan yaklaşık 1.300 ışık yılı uzaklıkta, yeni yıldızların oluştuğu, parlayan bir gaz ve toz bulutudur. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır ve yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir. Bulutsu yaklaşık 24 ışık yılı, yani 230 trilyon kilometre genişliğindedir. Dünya’ya en yakın büyük yıldız oluşum bölgesidir ve Avcı takımyıldızının kılıcında bulanık bir leke olarak teleskop olmadan görülebilir.

Boyut

Orion Bulutsusu bir H II bölgesidir: içindeki sıcak genç yıldızların ultraviyole ışığı atomlarından elektronları söktüğü için parlayan bir hidrojen bulutudur. Diğer gaz bulutları gibi keskin bir kenarla bitmez, yavaş yavaş soluklaşır. Boyutu, ne kadar sönük bir parıltının hesaba katıldığına bağlıdır. Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) bulutsunun genişliğini yaklaşık 24 ışık yılı olarak veriyor.

Gökyüzünde bulutsu yaklaşık 66 yay dakikası, yani bir dereceden biraz fazla yer kaplar; yay dakikası, derecenin 1/60’ıdır. Radyo teleskoplar 2007’de bulutsunun uzaklığını yaklaşık 1.350 ışık yılı olarak ölçtü; 2017’deki bir ölçüm ise onu biraz daha yakına, yaklaşık 1.270 ışık yılına yerleştirdi. Bu uzaklıklarda 66 yay dakikası, 24–26 ışık yılına denk gelir.

Boyut karşılaştırmaları

Orion Bulutsusu, Yengeç Bulutsusu’nun yaklaşık iki katı genişliğindedir. Patlayan bir yıldızdan kalan bu bulutun genişliği ortalama yaklaşık 11 ışık yılıdır.
Orion Bulutsusu, Güneş’ten Proxima Centauri’ye uzaklığın neredeyse altı katı genişliğindedir. En yakın yıldız olan Proxima Centauri, Güneş’e 4,2 ışık yılı uzaktadır.
Gökyüzünde bulutsu, dolunaydaki Ay’ın yaklaşık iki katı genişliğindedir.
Orion Bulutsusu, bir maratonun uzunluğuna, 42,195 kilometreye küçültülse, Neptün’ün yörüngesi yaklaşık 1,7 metre çapında bir daire olurdu. Dünya’nın yörüngesi yaklaşık 5,6 santimetre çapında olurdu.

Bulutsuyu aydınlatan yıldızlar

Bulutsunun parlak merkezi, en kütleli dört yıldızını barındırır; oluşturdukları dört kenarlı şekil nedeniyle bunlara Trapezyum denir. Bu yıldızların ultraviyole ışığı, içinde oluştukları bulutta bir oyuk açıyor. Yıldızlar yakındaki tozun ve gazın çoğunu uçurduğu için gökbilimciler bulutsunun içini net görebiliyor.

2006’da yayımlanan bir Hubble Uzay Teleskobu görüntüsü, bulutsuda 3.000’den fazla yıldız gösteriyor. Aralarında, Güneş’in yaptığı gibi nükleer füzyonla parlayamayacak kadar küçük nesneler olan kahverengi cüceler de var. 2016’da ESO’nun Çok Büyük Teleskobu’ndan (Very Large Telescope) alınan kızılötesi görüntüler, daha önce bilinenin yaklaşık on katı kadar kahverengi cüceyi ve tek başına duran gezegen kütleli nesneyi ortaya çıkardı.

Gezegenlerin başladığı yer

Trapezyum’un yakınında Hubble, gaz ve toz disklerle çevrili genç yıldızlar saptadı; bu disklere protogezegen diskleri denir. Gezegenler böyle disklerde oluşabilir ve Güneş Sistemi de büyük olasılıkla yaklaşık 4,5 milyar yıl önce böyle bir diskten oluştu. Yakındaki yıldızlar tarafından aydınlatılan, bilinen bu tür disklerin çoğu Orion Bulutsusu’ndadır.

Gökbilimciler, Güneş’in kendisinin de buna benzer bir bulutta doğduğunu düşünüyor. İnsanlar bulutsuyu uzun zamandır izliyor: NASA, Mezoamerika’daki Mayaların onu yaratılışın kozmik ateşi olarak gördüğünü belirtiyor.

Kaynaklar

Deepest Ever Look into Orion. European Southern Observatory, 2016.
Messier 42 (The Orion Nebula). NASA.
Hubble's sharpest view of the Orion Nebula. ESA/Hubble, 2006.
Hubble panoramic view of Orion Nebula reveals thousands of stars. ESA/Hubble, 2006.
Messier 8 (The Lagoon Nebula). NASA.
The distance to the Orion Nebula. Menten et al., Astronomy & Astrophysics, 2007.
The Gould's Belt Distances Survey (GOBELINS) II. Distances and structure towards the Orion Molecular Clouds. Kounkel et al., The Astrophysical Journal, 2017.
M 42. SIMBAD astronomical database, CDS, Strasbourg.
G184.6−5.8 (Crab Nebula). In A Catalogue of Galactic Supernova Remnants, 2024 October version. D. A. Green, Cavendish Laboratory, 2024.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Proxima's orbit around Alpha Centauri. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2017.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
Marathon. World Athletics.
Neptune Fact Sheet. NASA, 2024.

Report a Problem

for Orion Bulutsusu