How big is Büyük Macellan Bulutu?

Büyük Macellan Bulutu, Samanyolu’nun yakınındaki küçük bir gökadadır ve Dünya’dan yaklaşık 160.000 ışık yılı uzaklıktadır. Bir ışık yılı, ışığın bir yılda kat ettiği uzaklıktır; yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir. Gökadanın yıldızlardan oluşan ana gövdesi yaklaşık 30.000 ışık yılı genişliğindedir. Güney Yarımküre’den teleskop olmadan görülebilir; gökyüzünde dolunayın genişliğinin yaklaşık 20 katını kaplar.

Boyut

Büyük Macellan Bulutu düzensiz bir cüce gökadadır: düzgün bir sarmal ya da oval biçimi olmayan küçük bir gökada. Her gökada gibi bu gökadanın da keskin bir kenarı yoktur; bu yüzden genişliği, ne kadar sönük bir ışıltının hesaba katıldığına bağlıdır. Gökada katalogları genişliği, standart ve çok sönük bir parlaklık düzeyine kadar ölçer.

Bu yolla ölçüldüğünde, 2013’te yayımlanan Güncellenmiş Yakın Gökada Kataloğu gökadaya gökyüzünde 10,8 derecelik bir genişlik verir. 160.000 ışık yılı uzaklıkta bu açı, yaklaşık 30.000 ışık yılına karşılık gelir. Samanyolu’ndaki toz ve gökadanın Dünya’ya göre eğimi için düzeltme yapıldığında ise katalog yaklaşık 33.000 ışık yılı genişlik verir.

Yıldızlar, seyrek bir gaz halesinin içinde yer alır. 2024’te gökbilimciler bu haleyi ilk kez ölçmek için Hubble Uzay Teleskobu’nu kullandı. Halenin genişliği yaklaşık 50.000 ışık yılıdır. Bu, aynı kütleye sahip diğer gökadaların gaz halelerinin büyüklüğünün yaklaşık onda biridir.

Boyut karşılaştırmaları

Büyük Macellan Bulutu, yaklaşık 100.000 ışık yılı genişliğindeki Samanyolu’nun diskinin yaklaşık üçte biri kadar geniştir.
Yaklaşık 60.000 ışık yılı genişliğindeki sarmal gökada Üçgen Gökadası, Büyük Macellan Bulutu’ndan yaklaşık iki kat daha geniştir.
Aynı katalogda aynı yöntemle ölçüldüğünde Büyük Macellan Bulutu, yaklaşık 10.000 ışık yılı genişliğindeki Yay Cüce Gökadası’nın yaklaşık üç katı genişliğindedir.
Samanyolu’nun diski bir basketbol topunun genişliğine küçültülse, Büyük Macellan Bulutu yaklaşık 7 santimetre genişliğinde, yani bir tenis topundan biraz daha büyük olurdu. Diskte Dünya’nın bulunduğu yerden yaklaşık 38 santimetre uzakta olurdu.

Samanyolu’nun yakınından geçiş

Büyük Macellan Bulutu, Samanyolu’nun kütlesinin yaklaşık yüzde 10’una sahiptir; bu yüzden çoğu cüce gökadadan daha kütlelidir. Birçok gökbilimci, gökadanın Samanyolu’nun yörüngesinde dolanmadığını, yalnızca yanından geçtiğini ve Samanyolu’na en yakın noktaya ancak yakın zamanda ulaştığını düşünüyor. Gökada, Yerel Grup’taki yaklaşık 50 cüce gökadadan biridir. Yerel Grup, Samanyolu, Andromeda ve Üçgen gökadalarını da içeren gökada ailesidir.

Samanyolu’nun kendi gaz halesinin içinden geçmek, Büyük Macellan Bulutu’nun gaz halesinin çoğunu koparıp almıştır. Hale, bir kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi gökadanın arkasından sürüklenir. Geriye kalan hale küçüktür, ama gökadanın onu tutmaya yetecek kütlesi vardır. Kalan bu gaz, gökadanın yeni yıldızlar oluşturmayı sürdürmesini sağlar.

Süpernova 1987A

Şubat 1987’de Büyük Macellan Bulutu’ndaki bir yıldız süpernova olarak patladı; süpernova, kütleli bir yıldızın şiddetli ölümüdür. Bu, 1604’ten beri çıplak gözle görülen ilk süpernovaydı. Süpernovanın ışığı Dünya’ya yaklaşık 160.000 yılda ulaştı; patlamanın kendisi de bu yüzden yaklaşık 160.000 yıl önce gerçekleşti. Birkaç ay boyunca 100 milyon Güneş’in gücüyle parladı.

Işığın görülmesinden yaklaşık iki saat önce üç gözlemevi, maddeyle neredeyse hiç etkileşmeyen minik parçacıklar olan nötrinolardan oluşan bir patlama saptadı. Böyle bir süpernova patlamasının geride, yıldızın çökmüş çekirdeği olan bir nötron yıldızı ya da bir kara delik bırakması beklenir. 2024’te James Webb Uzay Teleskobu, olay yerinde bir nötron yıldızının şimdiye kadarki en güçlü kanıtını buldu.