Galaktyka Karłowata w Strzelcu to mała galaktyka, którą grawitacja Drogi Mlecznej rozrywa na części. Główna część galaktyki ma około 10 000 lat świetlnych długości. Rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, to około 9,46 biliona kilometrów. Galaktyka leży około 86 000 lat świetlnych od Ziemi, po drugiej stronie centrum Drogi Mlecznej. Strumienie gwiazd wyrwanych z galaktyki owijają się wokół Drogi Mlecznej.

Rozmiar

Galaktyka się rozpada, więc nie ma wyraźnej krawędzi. Jej rozmiar zależy od tego, gdzie przyjmie się granicę galaktyki.

W badaniu z 2021 roku za pomocą sondy kosmicznej Gaia sporządzono trójwymiarową mapę położeń i ruchów gwiazd galaktyki. Okazało się, że strumienie opuszczają główną część galaktyki w odległości około 1,5 kiloparseka od środka. Kiloparsek to 1000 parseków, czyli około 3260 lat świetlnych.

Główna część galaktyki ma więc około 3 kiloparseków, czyli 10 000 lat świetlnych, długości. W jej środku znajduje się skupisko gwiazd w kształcie poprzeczki o długości około 2,5 kiloparseka (8000 lat świetlnych). Strumienie wychodzą z końców tej poprzeczki.

Główna część jest wydłużona: w przeglądzie w podczerwieni z 2003 roku stwierdzono, że ma szerokość równą tylko mniej więcej jednej trzeciej długości. Słabsze gwiazdy sięgają dalej. W badaniu z 2020 roku ustalono, że pozostałości galaktyki rozciągają się do około 5 kiloparseków (16 000 lat świetlnych) od środka, zanim wtopią się w strumienie.

W katalogu z 2012 roku, który uwzględnia te zewnętrzne gwiazdy, promień połowy światła wynosi 2,6 kiloparseka. Jest to odległość od środka, w obrębie której znajduje się połowa światła galaktyki.

Porównania rozmiarów

Dysk Drogi Mlecznej, o średnicy około 100 000 lat świetlnych, jest około 10 razy dłuższy niż główna część galaktyki.
Gdyby dysk Drogi Mlecznej zmniejszyć do szerokości piłki do koszykówki, główna część galaktyki miałaby około 2,3 centymetra długości. Leżałaby około 14 centymetrów od środka piłki, nieco poza jej krawędzią.
Główna część galaktyki jest około półtora raza dłuższa niż cała Galaktyka Karłowata w Psach Gończych I, której gwiazdy rozciągają się na przestrzeni około 2 kiloparseków (6500 lat świetlnych).
Galaktyka leży od Ziemi w odległości mniejszej niż połowa odległości do Małego Obłoku Magellana, który znajduje się około 200 000 lat świetlnych od Ziemi.

Galaktyka rozrywana na części

Gdy galaktyka krąży wokół Drogi Mlecznej, grawitacja Drogi Mlecznej wyrywa gwiazdy z galaktyki. Tworzą one dwa długie strumienie: jeden przed galaktyką, drugi za nią. W przeglądzie z 2003 roku strumień za galaktyką prześledzono w odległości 20–40 kiloparseków od Słońca, a strumień przed nią aż do odległości około 45 kiloparseków. Słońce leży blisko płaszczyzny orbity strumieni, więc niektóre gwiazdy w pobliżu Słońca mogły kiedyś należeć do tej galaktyki.

To, co z niej zostało, ma masę około 400 milionów mas Słońca, a tylko około jedna czwarta tej masy znajduje się w gwiazdach. W badaniu z 2020 roku ustalono, że nawet środek tej galaktyki nie jest dość gęsty, by oprzeć się przyciąganiu Drogi Mlecznej. Galaktyka zostanie prawdopodobnie całkowicie rozerwana w ciągu najbliższego miliarda lat.

Ukryta za centrum Drogi Mlecznej

Galaktyka leży za zgrubieniem centralnym, czyli gęstym skupiskiem gwiazd wokół centrum Drogi Mlecznej, dlatego odkryto ją dopiero w 1994 roku. Astronomowie znaleźli ją na podstawie prędkości jej gwiazd. Prędkości te zmierzono w przeglądzie gwiazd w kierunku centrum Drogi Mlecznej. W centrum galaktyki znajduje się Messier 54, gęsta gromada starych gwiazd. Galaktyka Karłowata w Strzelcu to nie to samo co Galaktyka Karłowata Nieregularna w Strzelcu, czyli inna galaktyka, oddalona o około 3,5 miliona lat świetlnych.

Źródła

Revealing the Structure and Internal Rotation of the Sagittarius Dwarf Spheroidal Galaxy with Gaia and Machine Learning. del Pino et al., The Astrophysical Journal, 2021.
The last breath of the Sagittarius dSph. Vasiliev and Belokurov, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2020.
A 2MASS All-Sky View of the Sagittarius Dwarf Galaxy: I. Morphology of the Sagittarius Core and Tidal Arms. Majewski et al., The Astrophysical Journal, 2003.
The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. McConnachie, The Astronomical Journal, 2012.
A New Milky Way Dwarf Satellite in Canes Venatici. Zucker et al., The Astrophysical Journal Letters, 2006.
A distance determination to the Small Magellanic Cloud with an accuracy of better than 2 percent based on late-type eclipsing binary stars. Graczyk et al., The Astrophysical Journal, 2020.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Our Milky Way Galaxy: How Big is Space?. NASA, 2019.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Galaktyka Karłowata w Strzelcu