Procjon to para gwiazd w gwiazdozbiorze Małego Psa, oddalona od Ziemi o około 11,4 roku świetlnego (rok świetlny, czyli odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku). Jasna gwiazda, Procjon A, ma około 2,8 miliona kilometrów średnicy, czyli około dwa razy tyle co Słońce, i to właśnie ją pokazuje eksplorator. Jej słabo świecący towarzysz, Procjon B, to biały karzeł, tylko trochę szerszy od Ziemi.

Rozmiar

Gwiazda nie ma stałej powierzchni, więc jej rozmiar to szerokość świecącej warstwy, z której pochodzi jej światło. Widoczną szerokość Procjona A zmierzono w Chile za pomocą interferometru Very Large Telescope Interferometer Europejskiego Obserwatorium Południowego, który łączy światło z oddzielnych teleskopów. Ta szerokość wynosi 5,448 tysięcznej części sekundy kątowej, a sekunda kątowa to 1/3600 stopnia. Po zestawieniu z odległością gwiazdy, zmierzoną przez satelitę Hipparcos, daje to szerokość 2,05 raza większą niż szerokość Słońca.

To samo badanie wykazało, że średnia ze wszystkich opublikowanych pomiarów daje taki sam wynik. Ponowna analiza z 2012 roku, w której użyto trójwymiarowych symulacji komputerowych zewnętrznych warstw gwiazdy, dała promień 2,02 raza większy niż promień Słońca, mieszczący się w granicach około 1,5% pierwszego wyniku. Potwierdził to rytm drgań gwiazdy.

Porównania rozmiarów

Procjon A jest około dwa razy szerszy niż Słońce.
Około 220 Ziem ułożonych obok siebie zmieściłoby się na szerokości Procjona A.
Altair, który w eksploratorze ma taki sam rozmiar, jest na równiku niemal dokładnie tak szeroki jak Procjon A.
Wega, kolejna większa gwiazda w eksploratorze, ma na równiku około 3,8 miliona kilometrów szerokości, czyli jest o około jedną trzecią szersza niż Procjon A.
Procjon B ma około 17 000 kilometrów średnicy, czyli jest około 1,3 raza szerszy niż Ziemia. Procjon A jest około 170 razy szerszy od Procjona B.
Gdyby Słońce zmniejszyć do rozmiarów piłki do koszykówki, Procjon A byłby kulą o średnicy około 49 centymetrów, a Procjon B koralikiem o szerokości około 3 milimetrów.

Towarzysz wykryty dzięki swojemu przyciąganiu

W 1844 roku astronom F. W. Bessel zauważył, że Procjon i Syriusz lekko się chwieją, gdy przesuwają się po niebie. Zasugerował, że przyciągają je niewidoczne gwiazdy towarzyszące. Towarzysza Syriusza, czyli Syriusza B, zobaczono w 1862 roku. Towarzysz Procjona jest znacznie słabszy i nie oddala się od jasnego partnera na więcej niż około 5 sekund kątowych, dlatego dostrzeżono go dopiero w 1896 roku, gdy J. M. Schaeberle wypatrzył go przez 91-centymetrowy teleskop Obserwatorium Licka.

Obie gwiazdy krążą wokół siebie co 40,84 roku, a średnio dzieli je odległość około 15 razy większa niż odległość Ziemi od Słońca. Zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, wykonane w ciągu dwóch dziesięcioleci, pokazują, że Procjon A ma 1,48 masy Słońca, a Procjon B 0,59 masy Słońca. Procjon B zaczynał jako gwiazda o masie około dwukrotnie większej niż masa Słońca. Pozostał z tej gwiazdy biały karzeł, który skupia ponad połowę masy Słońca w kuli niewiele szerszej od Ziemi.

Starzejąca się gwiazda

Procjon A ma około 2,7 miliarda lat. Modele pokazują, że z wiekiem powoli się powiększa, ale nie są zgodne co do tego, jak blisko Procjon A jest wyczerpania wodoru w swoim centrum.

Źródła

The diameter and evolutionary state of Procyon A. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2004.
Three-dimensional interferometric, spectrometric, and planetary views of Procyon. Chiavassa et al., Astronomy & Astrophysics, 2012.
Hubble Space Telescope Astrometry of the Procyon System. Bond et al., The Astrophysical Journal, 2015.
IAU Catalog of Star Names. IAU Working Group on Star Names, 2022.
Imaging the Surface of Altair. Monnier et al., Science, 2007.
Resolving Vega and the inclination controversy with CHARA/MIRC. Monnier et al., The Astrophysical Journal Letters, 2012.
Sun Fact Sheet. NASA, 2024.
Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Procjon