Cirkowirus świń to wirus zakażający świnie, a w 2026 roku jest jednym z najmniejszych znanych wirusów. Jego cząstki mają około 17 nanometrów średnicy, a nanometr to miliardowa część metra. Taką średnicę ma maleńka kulka z białka, w której mieści się DNA wirusa.

Rozmiar

Każda cząstka to powłoka z białka, zwana kapsydem, bez zewnętrznej otoczki. Kapsyd jest zbudowany z 60 kopii jednego białka, zgrupowanych w 12 skupisk po pięć. Taki układ nadaje kapsydowi symetrię dwudziestościanu, bryły o 20 trójkątnych ścianach. Powłoka ma około 2,5 nanometra grubości.

Opublikowane pomiary mieszczą się w przedziale od około 15 do 25 nanometrów. W 2019 roku badacze, którzy oczyścili wirusa, zmierzyli na obrazach z mikroskopu elektronowego cząstki o średnicy około 17 nanometrów. Badanie z 2003 roku zbudowało trójwymiarowy model na podstawie obrazów zamrożonych cząstek i zmierzyło około 20,5 nanometra, licząc aż do czubków lekko wypukłych skupisk białka. Międzynarodowy Komitet Taksonomii Wirusów (ICTV) podaje od 15 do 25 nanometrów dla cirkowirusów świń i pokrewnego wirusa papug.

Porównania rozmiarów

Wirus zapalenia wątroby typu B, mający około 42 nanometrów średnicy, jest około 2,5 raza szerszy niż cirkowirus świń i ma około 15 razy większą objętość.
Cirkowirus świń jest około trzech i pół raza szerszy, niż gruba jest dwuwarstwa fosfolipidowa błony komórkowej, i około 8,5 raza szerszy niż podwójna helisa DNA o szerokości 2 nanometrów.
Około 5000 cirkowirusów świń ułożonych obok siebie zmieściłoby się na szerokości ludzkiego włosa, który ma 80 000–100 000 nanometrów szerokości.
Gdyby cirkowirus świń powiększyć do rozmiarów osoby o wzroście 1,7 metra, ludzki włos miałby 8–10 kilometrów szerokości.

DNA i nazwa

Wewnątrz kapsydu znajduje się pojedyncza pętla DNA z tylko jedną nicią, o długości 1759 zasad w typie zwanym PCV1 i 1768 zasad w PCV2. Kolisty kształt DNA dał wirusowi nazwę: „circo” pochodzi od angielskiego słowa „circular”, czyli „kolisty”.

DNA zawiera dwa główne geny. Jeden koduje białko potrzebne do rozpoczęcia kopiowania DNA, a drugi białko kapsydu. W 2026 roku ICTV opisuje genomy PCV1 i PCV2 jako najmniejsze spośród wszystkich wirusów, o których wykazano, że namnażają się samodzielnie w komórkach ssaków.

Choroba u świń

Zakażenia naturalne wydają się ograniczać do świń, w tym dzików, a wirus rozprzestrzenia się głównie wtedy, gdy świnie połykają śladowe ilości zakażonych odchodów. PCV1 nie powiązano z żadną chorobą. PCV2 jest jedną z głównych przyczyn choroby wyniszczającej u prosiąt w wieku 8–16 tygodni, z utratą masy ciała, kłopotami z oddychaniem, żółtaczką, powiększonymi węzłami chłonnymi i biegunką. Chorobę można kontrolować, szczepiąc świnie.

Cząstki trudno zniszczyć. PCV1 przeżywa kwas o pH 3, ogrzewanie do 70°C przez 15 minut i rozpuszczalniki takie jak chloroform.

Źródła

Genus: Circovirus. International Committee on Taxonomy of Viruses, ICTV Report.
Conformational Changes and Nuclear Entry of Porcine Circovirus without Disassembly. Wang et al., Journal of Virology, 2019.
Comparison of the Structures of Three Circoviruses: Chicken Anemia Virus, Porcine Circovirus Type 2, and Beak and Feather Disease Virus. Crowther et al., Journal of Virology, 2003.
The 2.3-Angstrom Structure of Porcine Circovirus 2. Khayat et al., Journal of Virology, 2011.
Hepatitis B Virus Biology. Seeger and Mason, Microbiology and Molecular Biology Reviews, 2000.
Structure of Lipid Bilayers. Nagle and Tristram-Nagle, Biochimica et Biophysica Acta, 2000.
DNA Structure and Sequencing. In Biology 2e, 2nd edition. OpenStax, 2018.
Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.

Report a Problem

for Cirkowirus świń