Mgławica Mrugająca, znana też jako NGC 6826, to świecąca powłoka gazu odrzucona przez umierającą gwiazdę w gwiazdozbiorze Łabędzia. Jej jasna zewnętrzna powłoka ma około 5–6 bilionów kilometrów szerokości, czyli nieco więcej niż pół roku świetlnego. Rok świetlny to odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku. Mgławica nosi tę nazwę, ponieważ w małym teleskopie wydaje się znikać i znów pojawiać.

Rozmiar

NGC 6826 to mgławica planetarna: zewnętrzne warstwy gwiazdy podobnej do Słońca, odrzucone pod koniec jej życia i świecące wokół pozostałego małego, gorącego jądra. Astronomowie w XVIII wieku nazwali te obłoki mgławicami planetarnymi, ponieważ w małych teleskopach wyglądały na okrągłe, jak odległe planety, na przykład Uran.

Zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a pokazują jasny wewnętrzny brzeg o wymiarach około 19 na 10 sekund kątowych, wewnątrz zewnętrznej powłoki o wymiarach około 31 na 27 sekund kątowych. Sekunda kątowa to 1/3600 stopnia. Znacznie słabsze halo gazu sięga do około 130 sekund kątowych od gwiazdy.

Aby zamienić te kąty na długości, trzeba znać odległość mgławicy. Pomiary kosmicznego teleskopu Gaia, przeanalizowane w 2021 roku, umieszczają ją w odległości około 4200 lat świetlnych, z niepewnością około 5%. Przy takiej odległości zewnętrzna powłoka ma około 5,9 na 5,1 biliona kilometrów. Inne oszacowania odległości mieszczą się w przedziale od około 2200 do 6800 lat świetlnych, więc rozmiary oparte na nich także się różnią.

Porównania rozmiarów

Zewnętrzna powłoka jest około 37 000 razy szersza niż średnia odległość od Ziemi do Słońca.
Około 600 orbit Neptuna wokół Słońca, ułożonych obok siebie, zmieściłoby się na szerokości zewnętrznej powłoki.
Mgławica jest mniej więcej trzykrotnie szersza niż odległość od Proximy Centauri do Alfa Centauri A, kolejny mniejszy obiekt w eksploratorze.
NGC 2392, inna mgławica planetarna, która wydaje się mrugać, jest mniej więcej dwa razy szersza.
Gdyby mgławicę zmniejszyć do szerokości piłki do koszykówki, cała orbita Ziemi wokół Słońca miałaby około 13 mikrometrów szerokości, czyli około jednej siódmej szerokości ludzkiego włosa. Mikrometr to tysięczna część milimetra.

Dlaczego wydaje się mrugać

Gdy patrzy się prosto na NGC 6826 przez mały teleskop, większość obserwatorów widzi tylko jasną gwiazdę w jej środku. Spojrzenie lekko w bok pozwala dostrzec słabszą mgławicę, a powrót wzrokiem do gwiazdy sprawia, że mgławica znów blednie. Dzięki temu efektowi mgławica zyskała nazwę „Mrugająca Planetarna”. Sama mgławica się nie zmienia: mruganie to złudzenie wynikające ze sposobu patrzenia.

Mgławicę odkrył w 1793 roku William Herschel. Najlepiej widać ją z półkuli północnej w letnie noce.

Czerwone węzły po obu stronach

Zdjęcia z Hubble'a pokazują dwie czerwone plamy po przeciwnych stronach mgławicy. Astronomowie nazywają je FLIER-ami, od angielskiego fast low-ionization emission regions, czyli szybkie obszary emisji o niskiej jonizacji. Są to młode struktury, bogate w azot, w których naładowane elektrycznie atomy płyną na zewnątrz szybciej, niż rozchodzi się dźwięk. Hubble sfotografował je w styczniu 1996 roku, aby pomóc astronomom zrozumieć, jak powstają.

Źródła

Caldwell 15. NASA, 2025.
Caldwell 39. NASA, 2026.
HST/WFPC2 imaging analysis and Cloudy modelling of the multiple shell planetary nebulae NGC 3242, NGC 6826 and NGC 7662. Barría and Kimeswenger, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 2018.
Planetary Nebulae in Gaia EDR3: Central Star identification, properties and binarity. González-Santamaría et al., Astronomy & Astrophysics, 2021.
Hubble Witnesses the Final Blaze of Glory of Sun-Like Stars. NASA, 1997.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Neptune Fact Sheet. NASA, 2024.
Just How Small Is "Nano"?. National Nanotechnology Initiative.
Official Basketball Rules 2026: Basketball Equipment. FIBA, 2026.

Report a Problem

for Mgławica Mrugająca