De Adelaarsnevel is een wolk van gas en stof waarin nieuwe sterren ontstaan, op ongeveer 5.500 lichtjaar van de Aarde in het sterrenbeeld Slang. Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt, ongeveer 9,46 biljoen kilometer. Het heldere deel van de nevel is op het breedste punt ongeveer 56 lichtjaar breed, oftewel 530 biljoen kilometer. In het hart van de nevel liggen de Zuilen van de Schepping, torenhoge zuilen van stof en gas.

Grootte

Een nevel heeft geen scherpe rand, dus de grootte hangt af van hoe zwak een gloed nog wordt meegeteld. De New General Catalogue van nevels en sterrenhopen geeft de Adelaarsnevel en de bijbehorende sterrenhoop een langste afmeting van 35 boogminuten. Een boogminuut is een zestigste van een graad, dus dat is iets meer dan een halve graad aan de hemel.

Om een hoek aan de hemel om te rekenen naar een breedte is de afstand nodig. De ruimtetelescoop Gaia heeft de afstanden van honderden sterren in de sterrenhoop van de nevel gemeten. Die metingen plaatsen de sterrenhoop op ongeveer 5.500 lichtjaar afstand. Op die afstand is 35 boogminuten ongeveer 56 lichtjaar.

NASA geeft de grootte van de nevel als 70 bij 55 lichtjaar en de afstand als 7.000 lichtjaar. Op de kleinere afstand van Gaia komt de nevel ongeveer een vijfde kleiner uit. Zwakker gloeiend gas strekt zich verder uit: een catalogus uit 1959 van gloeiende waterstofwolken geeft het hele gebied een breedte van 90 boogminuten, oftewel ongeveer 145 lichtjaar.

Groottevergelijkingen

Vanaf de Aarde gezien is het heldere deel van de nevel ongeveer even breed als de volle Maan.
De Zuilen van de Schepping zijn ongeveer 4 tot 5 lichtjaar hoog, dus de nevel is ongeveer 11 tot 14 keer zo breed als de zuilen hoog zijn.
Als de zuilen werden verkleind tot de hoogte van een persoon van 1,7 meter lang, zou de nevel ongeveer 19 tot 24 meter breed zijn.
De Orionnevel, een wolk waarin sterren ontstaan op ongeveer 1.350 lichtjaar van de Aarde, is ongeveer 24 lichtjaar breed, iets minder dan de helft van de breedte van de Adelaarsnevel.
De nevel is ongeveer 13 keer zo breed als de afstand van de Zon tot Proxima Centauri, de dichtstbijzijnde ster.

De Zuilen van de Schepping

De Zuilen van de Schepping staan op enkele van de bekendste opnamen van de Hubble-ruimtetelescoop. Binnen in de zuilen ontstaan nieuwe sterren, die in zichtbaar licht verborgen blijven achter het stof. De infraroodopnamen van Hubble kijken dwars door het stof heen en tonen de jonge sterren.

Ultraviolet licht van een groep jonge sterren valt op de zuilen, en winden van die sterren slijten de zuilen langzaam af. Een andere kolom van koud gas en stof in de nevel, een spits van 9,5 lichtjaar lang, is meer dan twee keer zo lang als de afstand van de Zon tot de dichtstbijzijnde ster.

Eén naam voor twee objecten

De Adelaarsnevel heet ook Messier 16, of M16. Die naam omvat twee objecten die in catalogi apart staan vermeld. Het ene is de gloeiende wolk, in de catalogus opgenomen als IC 4703. Het andere is de sterrenhoop erin, NGC 6611.

De Zwitserse astronoom Jean-Philippe Loys de Chéseaux ontdekte de nevel in 1745. De sterrenhoop is te zien door een kleine telescoop, maar voor de Zuilen van de Schepping is een grote telescoop nodig en een heldere, donkere hemel.

Bronnen

Messier 16 (The Eagle Nebula). NASA.
Improving the open cluster census. II. An all-sky cluster catalogue with Gaia DR3. Hunt and Reffert, Astronomy & Astrophysics, 2023.
NGC 2000.0, The Complete New General Catalogue and Index Catalogue of Nebulae and Star Clusters. Sky Publishing and Cambridge University Press, 1988.
Catalogue of H II Regions. Sharpless, Astrophysical Journal Supplement Series, 1959.
Deepest Ever Look into Orion. European Southern Observatory, 2016.
Measuring the Universe. International Astronomical Union.
Proxima's orbit around Alpha Centauri. Kervella et al., Astronomy & Astrophysics, 2017.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.

Report a Problem

for Adelaarsnevel