La Granda Ĉina Muro estas ĉeno de muroj, gardoturoj kaj fortikaĵoj, konstruitaj tra norda Ĉinio dum ĉirkaŭ 2 000 jaroj. UNESCO priskribas ĝin kiel etendiĝantan de Shanhaiguan en la oriento ĝis Jiayuguan en la okcidento, du lokoj, kiuj distas unu de la alia je ĉirkaŭ 1 800 kilometroj en rekta linio. Ĉar ĝi konsistas el multaj apartaj sekcioj, ĝia plena longo estas multe pli granda. Enketo de la ĉina registaro, anoncita en 2012, mezuris 21 196 kilometrojn.

Grando

La Granda Muro ne estas unu muro, sed multaj, konstruitaj de malsamaj dinastioj, tio estas regantaj familioj, laŭ la malnova norda limo de Ĉinio. Ekde 1987 la muro troviĝas en la Listo de Monda Heredaĵo de UNESCO. UNESCO priskribas la muron kiel komenciĝantan ĉe Shanhaiguan en la provinco Hebei kaj finiĝantan ĉe Jiayuguan en la provinco Gansu. Laŭ la mapaj koordinatoj, kiujn UNESCO donas por tiuj du lokoj, la rekta distanco inter ili estas ĉirkaŭ 1 800 kilometroj.

Se oni mezuras laŭ ĉiuj sekcioj, la muro estas multe pli longa. La Ŝtata Administracio pri Kultura Heredaĵo de Ĉinio enketis ĝin ekde 2007 kaj anoncis en 2012, ke ĝiaj sekcioj sumiĝas al 21 196,18 kilometroj. Provizora rezulto, publikigita en 2009, donis 8 850 kilometrojn, kaj UNESCO nun donas totalon de pli ol 20 000 kilometroj. Antaŭ la enketo taksoj de la longo venis ĉefe el historiaj dokumentoj.

Komparoj de grando

De unu fino al la alia la muro etendiĝas ĉirkaŭ 1,5 fojojn la larĝon de Teksaso de oriento al okcidento.
La rekta linio inter ĝiaj finoj estas ĉirkaŭ kvar kvinonoj de la longo de la Granda Barilrifo, kiu etendiĝas ĉirkaŭ 2 300 kilometrojn.
Ĉiuj ĝiaj sekcioj kune atingus pli ol duonon de la vojo ĉirkaŭ la Teron, kies ĉirkaŭmezuro ĉe la ekvatoro estas 40 075 kilometroj.
La plena longo de la muro estas pli ol 11 fojojn pli granda ol la rekta distanco inter ĝiaj finoj.
Ĉirkaŭ 500 maratonoj, ĉiu 42,195 kilometrojn longa, vicigitaj laŭlonge unu post alia, atingus la plenan longon de la muro.

Multaj muroj, multaj dinastioj

Dum jarcentoj antaŭ la unuiĝo de la lando oni konstruis en Ĉinio murojn por teni for invadantojn el la nordo. Ĉirkaŭ 220 a.K., sub la unua imperiestro, Qin Shi Huang, oni kunigis sekciojn de pli fruaj muroj en unu defendan sistemon. Postaj dinastioj rekonstruis kaj etendis ĝin ĝis la Ming-dinastio (1368–1644), kiam, laŭ UNESCO, la Granda Muro fariĝis la plej granda milita strukturo en la mondo.

Krom la muroj mem, la Granda Muro inkluzivas gardoturojn, ŝirmejojn, vojetojn por ĉevaloj, fortikaĵojn kaj pasejojn. Fruaj sekcioj estis faritaj plejparte el stampita tero (grundo kaj ŝtonoj forte kunpremitaj) kaj ligno. Pli postaj konstruistoj uzis ankaŭ brikojn kaj tranĉitajn ŝtonojn. La enketo de 2012 nombris 43 721 lokojn apartenantajn al la muro kaj raportis, ke nur 8,2 procentoj de la originala muro restas sendifektaj.

Vidata el la kosmo

Populara aserto diras, ke la Granda Muro videblas de la Luno, kiu troviĝas ĉirkaŭ 384 400 kilometrojn for, sed tio ne veras. La aserto aperis en bildstrio de Ripley's en 1932, kaj ĝi ankoraŭ aperas en la priskribo de la loko fare de UNESCO. Eĉ de malalta orbito, kiu komenciĝas ĉirkaŭ 160 kilometrojn super la tero, la muro malfacile distingeblas. La ŝtono kaj la argilo de la muro havas similan koloron al la ĉirkaŭa tereno.

La muro videblas de la orbito nur en kelkaj kondiĉoj, ekzemple kiam malalta Suno igas ĝin ĵeti longajn ombrojn. La unua astronaŭto de Ĉinio, Yang Liwei, diris al ĵurnalistoj post sia flugo en 2003, ke li ne vidis la muron. En 2004 Leroy Chiao fotis parton de la muro el la Internacia Kosmostacio tra potenca lenso, kaj fakuloj de NASA poste konfirmis, ke la foto ŝajnas montri la muron.

Fontoj

The Great Wall. UNESCO World Heritage Centre.
China's Great Wall is 'longer than previously thought'. BBC News, 2012.
The Great Wall of China. National Geographic Society, 2026.
Great Wall. NASA, 2009.
Is China's Great Wall Visible from Space?. Scientific American, 2008.
Earth Fact Sheet. NASA, 2024.
Moon Fact Sheet. NASA, 2024.
Texas' Natural Environment. Texas Almanac.
Protecting the Great Barrier Reef. Great Barrier Reef Marine Park Authority, 2026.
Marathon. World Athletics.

Report a Problem

for Granda Ĉina Muro